De sociologie leert ons dat een samenleving des te harmonischer werkt naarmate er minder diepgaande tegenstrijdige elementen zitten in de samenstelling ervan. Stamp ik daarmee een open deur in? Ja voor wie samenlevingen bestudeert, neen voor de politieke klasse, voor belangengroepen, voor partijen en ga zo maar door. Ik geloof dus niet in het dogma dat de multikultuurklutsers prediken. Op landelijke schaal faalt dat jammerlijk: in het kleine Belgixeb, in het grote Europa en ik zou niet weten waarom het in de daartussen liggende Benelux anders zou zijn ook al zou je Europa als een misgroei van de Benelux beschouwen. Alleen in grootsteden die uit de aard der zaak ontmoetingsplaatsen bij uitstek zijn heeft de multikultuur een kans en dan nog alleen op de erg broze voorwaarde dat de gasten niet proberen het huis over te nemen en hoogstens zelfbeschikking verlangen over hun eigen wijk. Ik heb bij al mijn omzwervingen maar xe9xe9n stad aangedaan waar dat meer min dan meer gelukt is: Singapore en dat is een diktatuur waar de vier verschillende kulturen nog net niet in getto’s leven. Overdrijf ik? Chinatown en de diamantwijk in Antwerpen al eens bekeken? Ze kunnen best met mekaar opschieten omdat ze elk hun eigen wijk – zeg maar territorium – hebben. Een mens heeft veel van een territoriumdier en daar is niks mis mee: een mens is een sociaal wezen (doordenkertje).

Dat is xe9xe9n kant van de zaak. De tweede kant is mijn ijsberg-beeld. Dat is er niet zomaar gekomen. Ik heb dat moeten leren door eens een keertje ondergedompeld te worden in een totaal vreemde omgeving. Ik heb om beroepsredenen ooit Maleis geleerd: als je lokale mensen een tijdje moet aansturen kan je er niet zomaar van uitgaan dat ze voor die gelegenheid allemaal hun vervlogen koloniale taal (het Engels) spreken laat staan het verre Nederlands en als gast pas je je aan, toch? Ogenschijnlijk een "primitieve" taal: geen verbuigingen noch vervoegingen, geen lidwoorden, zelfs niet eens het werkwoord x93zijnx94, een woord verdubbelen om het meervoud aan te geven en meer van dat fraais… Primitief? Vergeet het maar: de taal heeft een dozijn woorden om iemand aan te spreken afhankelijk van de graad van beleefdheid die een persoon toekomt en dat heeft te maken met leeftijd, eventuele familierelatie, rang en stand, beroep, dat soort dingen. Het was een Aha-Erlebnis voor me: ineens besefte ik waarom de woordorde in het Italiaans niet zo belangrijk is (het moet mooi klinken vertelde mijn lerares me), of waarom de Fransen de klemtoon dubbel en dik op de uitgang van hun woorden leggen waar wij de klemtoon leggen op de meest betekenisvolle lettergreep. De taal die in een samenleving gesproken wordt is organisch gegroeid uit het geheel van normen en waarden, omgangsvormen, zeden, gebruiken en fatsoensnormen, wat we een gemeenschappelijke kultuur noemen, de kant waar voldoende neuzen naar gericht zijn om die samenleving te kunnen bevestigen in wat we een staat noemen: een organisatievorm die bevoegd is om aan regelgeving te doen en daar suksesvol in is wegens weinig of geen diepgaande tegenstrijdige elementen zoals ik in de vorige paragraaf aangaf.

Ik durf betwijfelen of Walen en Luxemburgers zich goed kunnen voelen in een omgeving met het geheel van normen, waarden en omgangsvormen, zeden, gebruiken en fatsoensnormen dat Vlamingen en Nederlanders gemeen hebben: wat ik ervaar als een open sfeer met gelijklopende waardenschalen, waar orde en netheid hoog in het vaandel gedragen worden, waar regels eenduidig zijn, waar een ja een ja is en een neen een neen, waar afspraken onverkort nagekomen worden, waar kortom niet alleen letterlijk maar bovenal figuurlijk dezelfde taal gesproken wordt. Om heel eerlijk te zijn: ik geloof daar niks van, gezien het vegetatief bestaan waar de Benelux maar niet uit geraakt en de afwijzende houding van het niet-Nederlandstalige deel van Belgixeb inzake al wat ten noorden van de taalgrens tot de geplogenheden en prioriteiten behoort. De daarvoor nodige kultuuromslag is te ingrijpend op het vlak van een samenleving. Hij is al moeilijk genoeg op het individuele vlak.

Als je wil dat de Lage Landen een stabiel en blijvend karakter krijgen komen we niet onder dat goed omlijnde kultuuraspekt uit. Dat is wat we wereldwijd kunnen waarnemen als we niet met open ogen in de val van de multikultuur willen trappen. Taal is in staatvormende kontekst noch oorzaak noch drijfveer maar een gevolg en je moet in zindelijk redeneren oorzaak en gevolg niet willen verwisselen. Taal is het topje van de ijsberg die we kultuur noemen. Kultuur en in het zog daarvan taal zijn ook helemaal geen etnische invullingen. Het op gelijke voet zetten van etnie en taal is nonsens, alleen al omdat een mens zijn etnie onmogelijk kan wijzigen maar zijn kultuur daarentegen wel kan bijstellen en zeker een andere taal voldoende kan leren hanteren voor de noodzakelijke kommunikatie binnen een samenleving. De mate waarin hij vlotter in een samenleving meedraait zie je weerspiegeld in de mate waarin hij zich van de kultuur waar hij in leeft de nodige elementen eigen maakt en dat vind je terug in zijn gelijklopend daarmee verworven taalvaardigheid. Friesland voldoet daaraan en daarom zie ik dat als voorbeeld voor Wallonixeb en Luxemburg indien zij dat wensen met alle gevolgen vandien, jawel.